เมื่อวันที่ 3 ธันวาคม 2568 ณ ห้องประชุม Convention Hall ชั้น 1 โรงแรม RS Hotel Kanchanaburi อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี มหาวิทยาลัยมหิดล วิทยาเขตกาญจนบุรี ร่วมกับ
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) จัดการประชุมสรุปผล “โครงการปฏิบัติการนำร่องลดการเผาในที่โล่งเพื่อสุขภาวะที่ดี จังหวัดกาญจนบุรี” โดยได้รับเกียรติจาก นายสิทธิวีร์ วรรณพฤกษ์ รองผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรี เป็นประธานเปิดงาน
ในการนี้ ผศ.ดร.ธัชวีร์ ลีละวัฒน์ รองอธิการบดีฝ่ายวิทยาเขตกาญจนบุรี กล่าวต้อนรับผู้เข้าร่วมประชุม และ อ.ดร.เนติยา การะเกตุ หัวหน้าโครงการ ได้นำเสนอวัตถุประสงค์และผลการดำเนินงาน ท่ามกลางผู้แทนหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม องค์กรชุมชน รวมถึงตัวแทนเกษตรกรจากหลายพื้นที่เข้าร่วมอย่างคับคั่ง สะท้อนให้เห็นถึงความตื่นตัวต่อปัญหาฝุ่น PM2.5 ที่ทวีความรุนแรงขึ้นทุกปี
ขับเคลื่อนระบบจัดการเชื้อเพลิง ลดจุดความร้อน—ลดการเผา—ลด PM2.5
โครงการดังกล่าวมีเป้าหมายหลักเพื่อลดการเผาในพื้นที่เกษตรกรรมและป่าไม้ โดยมุ่งพัฒนาแนวทางจัดการเศษวัสดุทางการเกษตรแทนการเผา ควบคู่กับการสร้าง “กลไกจัดการเชื้อเพลิง (Fuel Management System)” ในพื้นที่เสี่ยงของจังหวัดกาญจนบุรี
ผลการดำเนินงานระบุว่าโครงการได้
วิเคราะห์พื้นที่เสี่ยงและจุดความร้อน (Hotspot) ในอำเภอต่าง ๆ เพื่อกำหนดจุดนำร่อง
ทดลองระบบจัดเก็บ–คัดแยก–ขนย้ายวัสดุเหลือใช้ ทางการเกษตร เช่น ใบอ้อย เศษมันสำปะหลัง วัสดุป่าเต็งรัง
พัฒนานวัตกรรมและงานวิจัย เพื่อแปรรูปวัสดุเหลือใช้เป็นเชื้อเพลิงชีวมวล ปุ๋ย หรือผลิตภัณฑ์ในชุมชน
ถ่ายทอดความรู้ให้เกษตรกรและชุมชน เกี่ยวกับผลกระทบของ PM2.5 การป้องกันสุขภาพ และการสื่อสารความเสี่ยง
ส่งเสริมการมีส่วนร่วมขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ในการกำกับดูแลพื้นที่เสี่ยงอย่างต่อเนื่อง
สร้างต้นแบบจัดการสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน นอกจากการลดปริมาณการเผาแล้ว โครงการยังเน้นสร้าง “ต้นแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมระดับชุมชน” ผ่านการเชื่อมประสานทุกภาคส่วน เพื่อให้เกิดระบบที่ดำเนินต่อได้หลังจบโครงการ อาทิ การจัดทำร่างแผนการจัดการเชื้อเพลิงประจำตำบล การประสานงานหน่วยงานด้านทรัพยากรธรรมชาติ และการวางกลไกติดตามผลต่อเนื่องในฤดูแล้งปีถัดไป
รองผู้ว่าราชการจังหวัดกาญจนบุรี กล่าวชื่นชมความร่วมมือในครั้งนี้ พร้อมย้ำว่า “การแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5 ต้องทำผ่านความร่วมมือทุกภาคส่วน โดยเฉพาะในพื้นที่เกษตรกรรมที่มีการเผาเป็นจำนวนมาก การมีงานวิจัยและนวัตกรรมจากสถาบันการศึกษา จะเป็นพลังสำคัญให้จังหวัดกาญจนบุรีก้าวสู่ระบบสิ่งแวดล้อมที่ยั่งยืนได้จริง”
ก้าวต่อไป: ขยายผล–สร้างเครือข่าย–เชื่อมข้อมูลสู่การวางนโยบายจังหวัด
เวทีสรุปผลครั้งนี้ยังได้เปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อเสนอจากชุมชน หน่วยงานรัฐ และนักวิจัย เพื่อขยายผลสู่ระดับอำเภอและจังหวัด โดยเน้นการสร้างเครือข่ายจัดการเชื้อเพลิง การบูรณาการข้อมูล Hotspot–ข้อมูลสุขภาพ และการผลักดันให้เป็นส่วนหนึ่งของแผนรับมือ PM2.5 ระดับจังหวัด
โครงการ “ปฏิบัติการนำร่องลดการเผาในที่โล่งฯ” ถือเป็นก้าวสำคัญของจังหวัดกาญจนบุรีในการลดผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 และสร้างรากฐานสู่การบริหารจัดการสิ่งแวดล้อมที่เข้มแข็ง ยั่งยืน และขยายผลได้จริงในอนาคต
